SỐ LƯỢT TRUY CẬP

2
4
9
6
4
1
4
Tin hoạt động Thứ Ba, 11/08/2015, 10:25

Thay đổi tâm thế từ “bị chất vấn” sang “được chất vấn”

Giữ được tâm thế được chất vấn sẽ là cơ hội để người trả lời có thể chủ động tiếp cận với những vấn đề người hỏi đặt ra và cũng chủ động tìm cơ hội hợp tác để cùng nhau giải quyết những bức xúc. Thay đổi tâm thế của người trả lời sẽ làm cho chất lượng của hoạt động chất vấn trong QH ngày càng được cải thiện, phát huy được quyền năng của các ĐBQH và QH, đáp ứng đòi hỏi của cử tri cũng như nhu cầu phát triển bền vững của quốc gia.

Có lẽ không khó để thấy hiệu ứng của hoạt động chất vấn từ hai phía: người chất vấn (ĐBQH) ngày càng có ý thức và trách nhiệm trong việc thay mặt cử tri thực hiện quyền năng này. Còn ở phía bên kia thì các thành viên Chính phủ và các đối tượng phải trả lời chất vấn đều không thể xem thường hiệu ứng của các cuộc chất vấn này.

Tuy nhiên, trên thực tế, dường như các cử tri và dư luận xã hội ngày một đòi hỏi nhiều hơn, cao hơn những gì đã diễn ra trên diễn đàn QH. Điểm lại trên phương tiện thông tin đại chúng, ý kiến của cử tri, các nhà chuyên môn phân tích thì thấy còn nhiều bất cập từ cả hai phía. Ngoài những vấn đề như kỹ năng hỏi và trả lời, diễn biến các cuộc chất vấn... mối quan tâm nhiều hơn chính là hiệu ứng thể hiện trong những thay đổi tích cực sau mỗi lần chất vấn căn cứ vào lời hứa của các thành viên Chính phủ. Cho dù đã luật định rằng sau các cuộc chất vấn, việc giám sát hậu chất vấn ngày càng được quan tâm, hơn thế còn được ghi thành Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn của mỗi kỳ họp. Tại các kỳ chất vấn sau, những vấn đề đặt ra từ các kỳ họp trước, trong đó có những lời hứa sẽ được đem ra làm cơ sở đánh giá. Tuy nhiên, dường như với cơ chế hiện tại, thực khó hiệu ứng chất vấn, nói cách khác là lời hứa dễ dàng được thực hiện.

Chất lượng chất vấn chỉ có thể xác lập một cách bền vững trong sinh hoạt của QH một khi tính chuyên nghiệp của các đại biểu được tăng cường hơn nữa. ĐBQH phải có nhiều điều kiện và cơ hội để tiếp xúc với người dân và những chuyên gia. Nhưng còn một đòi hỏi quan trọng nữa liên quan đến chất lượng ĐBQH, đó là tính minh bạch và khả năng giám sát của nhân dân (cử tri) đối với các đại biểu do mình bầu ra. Các cuộc chất vấn có truyền hình trực tiếp chính là cách để cử tri không chỉ theo dõi nội dung những vấn đề được đề cập mà còn có thể giám sát trực quan và đánh giá các ĐBQH cũng như các thành viên Chính phủ được chất vấn. Tuy nhiên, việc tăng cường tính chuyên nghiệp còn là một lộ trình dài... Bởi thế, để có thể sớm tăng cường chất lượng hoạt động chất vấn tại QH, trước mắt có thể cần quan tâm một số giải pháp.

Đó là cần tiếp tục cải tiến nội dung các phiên chất vấn tại các phiên toàn thể trong mỗi kỳ họp QH. Hiện tại, việc lựa chọn các thành viên Chính phủ bước đầu có trưng cầu ý kiến của các ĐBQH. Khi lựa chọn được các đối tượng chất vấn thì mới định hướng các vấn đề đưa ra chất vấn. Tuy nhiên, với phương thức đó, việc chất vấn khó đi đến những hiệu quả cụ thể. Bên cạnh hiệu ứng thông tin (để toàn dân được biết) thì quan trọng hơn hết là hiệu ứng thực tiễn mà người dân có thể cảm nhận (và hưởng thụ) nhờ vào những cải thiện do điều hành hoạt động của Chính phủ mà cơ sở giám sát là các lời hứa của các vị tham gia trả lời chất vấn.

Theo cơ cấu và quyền hạn hiện tại của các bộ hoặc cơ quan tương đương của Chính phủ, trong phạm vi quyền hạn của một bộ không thể giải quyết căn bản nhiều vấn đề của thực tiễn đời sống sản xuất và sinh hoạt của người dân cũng như xã hội. Muốn cải thiện tình trạng một giường nhiều bệnh nhân cùng lúc thì không thể chỉ nỗ lực của Bộ Y tế nếu không có sự hỗ trợ hợp lý của Bộ Tài chính. Hay độ an toàn và dinh dưỡng trên mâm cơm của người dân liên quan đến nhiều ngành quản lý. Giảm thiểu tai nạn giao thông không chỉ do ý chí của Bộ Giao thông - Vận tải nếu Bộ Công an và các địa phương không vào cuộc...

Vì thế, phải chăng tại các phiên chất vấn toàn thể tại các kỳ họp không nên chọn các bộ và các vấn đề liên quan đến bộ đó đưa ra chất vấn mà phải chọn lấy nội dung các vấn đề xã hội đang bức xúc để đưa ra chất vấn. Theo đó, đối tượng chính chất vấn phải là đại diện Chính phủ (cấp Thủ tướng hay Phó thủ tướng) với sự hỗ trợ của những người đứng đầu các bộ hay tương đương có liên quan. Điều này sẽ giúp những vấn đề được đưa ra chất vấn tìm được không chỉ ý chí mà cả những giải pháp cụ thể để hướng tới việc giải quyết, khắc phục triệt để vướng mắc, hạn chế ĐBQH nêu ra.

Cũng cần tăng cường hơn nữa các hình thức chất vấn diễn ra giữa hai kỳ họp của mỗi năm. Các phiên chất vấn này có thể gắn với các phiên họp của UBTVQH, hoặc do Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH chủ động triệu tập. Nội dung chất vấn là những vấn đề nảy sinh đang làm xã hội bức xúc và đối tượng chất vấn là các bộ có liên quan trực tiếp... Thời gian qua, các phiên chất vấn tại UBTVQH và các phiên giải trình tại Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH đã cho thấy hiệu quả thực tế. Với sự gia tăng năng lực truyền thông của QH, hiệu ứng chất vấn sẽ được nâng cao.

Cuối cùng là vấn đề liên quan đến đối tượng trả lời chất vấn. Điều quan trọng nhất là thay đổi tâm thế từ bị sang được chất vấn. Phải coi đây là cơ hội để một bộ trưởng (hay đại diện của Chính phủ) giải trình những vấn đề liên quan đến lĩnh vực mình quản lý với nhân dân (cử tri). Câu trả lời không chỉ đáp ứng nội dung các câu hỏi của ĐBQH mà cần chủ động trao đổi những vấn đề đang hạn chế năng lực quản lý nhà nước. Cần vượt qua tâm lý đang bị chất vấn để trả lời né tránh, dùng ngôn ngữ để xoa dịu bức xúc của dân... mà cần thẳng thắn, thậm chí dũng cảm, nêu những vấn đề mà ngành mình cũng đang bức xúc.

Thông thường người quan sát thích cuộc chất vấn diễn ra theo kịch bản là ĐBQH dồn ép các vị bộ trưởng mà quên đi cái hiệu ứng cuối cùng. Để bộc lộ những hạn chế, yếu kém của mình trong khi trả lời chất vấn là một vấn đề mà các vị bộ trưởng cần quan tâm. Nhưng nếu giữ được tâm thế được chất vấn thì đây sẽ là một cơ hội để người trả lời có thể chủ động tiếp cận với những vấn đề người hỏi (nhân dân) đặt ra và cũng chủ động tìm cơ hội hợp tác với ĐBQH (nhân dân) để cùng nhau giải quyết những bức xúc ấy. Vì trong mọi lĩnh vực của đời sống đều cần đến sự hợp tác với dân, chứ không chỉ có một chiều là sự giám sát của dân. Thay đổi tâm thế của người trả lời sẽ làm cho chất lượng của hoạt động chất vấn trong QH ngày càng được cải thiện, phát huy được quyền năng của các ĐBQH và QH, đáp ứng đòi hỏi của cử tri cũng như nhu cầu phát triển bền vững của quốc gia./.

 

Dương Trung Quốc, ĐBQH tỉnh Đồng Nai

Nguồn: Báo đại biểu ĐBND


Số lượt người xem: 754 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày