SỐ LƯỢT TRUY CẬP

2
4
1
4
9
6
8
Nghiên Cứu Thứ Năm, 21/03/2019, 16:55

Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND

Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Hoạt động giám sát là một trong hai chức năng cơ bản, quan trọng của HĐND các cấp với vai trò là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân ở địa phương. HĐND thực hiện giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cấp mình. Luật tổ chức chính quyền địa phương, đặc biệt là Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND ra đời năm 2015 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế pháp lý về hoạt động giám sát của HĐND, đưa hoạt động giám sát của HĐND các cấp đi vào nền nếp, đạt chất lượng và hiệu quả cao hơn. Theo đó, Luật đã quy định khá cụ thể về chủ thể, thẩm quyền, đối tượng và phương thức giám sát của HĐND các cấp.

Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động hiện nay cho thấy, hoạt động giám sát của HĐND các cấp đang tồn tại không ít những hạn chế, bất cập làm cho hiệu quả giám sát của HĐND đạt được chưa cao và chưa đảm bảo đúng thực chất.

Hạn chế đầu tiên, có thể kể đến là đối tượng giám sát của HĐND, nhất là đối với HĐND cấp tỉnh, huyện theo quy định hiện nay là khá rộng. Theo đó, HĐND thực hiện quyền giám sát đối với các cơ quan của HĐND, HĐND cấp dưới, UBND, TAND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp, các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương. Vấn đề đặt ra ở đây là HĐND giám sát TAND và VKSND, nhưng quy định pháp luật hiện hành lại không quy định biện pháp xử lý trong những trường hợp các cơ quan này có sai phạm, vì thực tế TAND và VKSND không chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước HĐND cùng cấp.

Thứ hai, do những bất cập ngay trong cơ cấu tổ chức của HĐND, UBND các cấp với số lượng đại biểu kiêm nhiệm còn chiếm tỷ lệ khá cao và cơ cấu đại biểu hai cấp đã làm hạn chế rất lớn đến chất lượng hoạt động của người đại biểu HĐND, đặc biệt là trong trường hợp đại biểu HĐND thực hiện chức năng giám sát thông qua hình thức chất vấn tại kỳ họp. Tình trạng nể nang, ngại va chạm và không đi đến cùng các vấn đề cần chất vấn là những biểu hiện thường thấy khi trong quan hệ quản lý hành chính người đại biểu HĐND lại là công chức thuộc quyền quản lý trực tiếp hoặc thuộc cơ quan cấp dưới của người được chất vấn.

Thứ ba, có một thực trạng đang tồn tại trong thực tiễn hoạt động giám sát của HĐND các cấp hiện nay là những kiến nghị sau giám sát của các cơ quan chức năng của HĐND đối với những vấn đề, vụ việc chưa phù hợp chưa được các cơ quan, tổ chức hữu quan tiếp thu, chấn chỉnh một cách nhanh chóng, kịp thời mà phải qua nhắc nhỡ nhiều lần mới được thực hiện. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện hành lại chưa có một biện pháp chế tài hoặc cơ chế hữu hiệu nào để quy trách nhiệm và xử lý nghiêm những cơ quan, tổ chức, cá nhân chậm trễ hoặc cố ý trì hoãn việc tiếp thu, điều chỉnh theo đúng những kiến nghị của các cơ quan chức năng của HĐND các cấp sau giám sát.

Thứ tư, năng lực một số đại biểu HĐND chưa đáp ứng tốt vị trí, vai trò của nình, đặc biệt là đối với đại biểu HĐND cấp xã là những người được cơ cấu từ cán bộ không chuyên trách ở ấp,… trong khi đó hoạt động giám sát lại khá rộng, toàn diện và chuyên sâu đòi hỏi chủ thể giám sát phải có những kiến thức chuyên môn nhất định ở các lĩnh vực thì mới có thể phân tích, đánh giá được chính xác các vấn đề để thực hiện tốt chức năng giám sát, nếu không hoạt động giám sát chỉ mang tính hình thức.

Thứ năm, lần đầu tiên theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, HĐND cấp xã thành lập 2 ban là Ban pháp chế và Ban kinh tế - xã hội để giúp HĐND thực hiện tốt hơn các chức năng và nhiệm vụ theo luật định, trong đó có chức năng giám sát. Theo quy định hiện nay, tất cả thành viên của các Ban HĐND ở cấp xã đều hoạt động kiêm nhiệm. Thực tế cho thấy có những địa phương, Trưởng ban, Phó Trưởng ban HĐND cũng là công chức cấp xã thì sẽ đảm bảo về năng lực chuyên môn khi giám sát, nhưng lại có hạn chế là thiếu sự khách quan khi các Ban giúp HĐND thực hiện chức năng giám sát cũng như trong thực hiện chất vấn tại các kỳ họp HĐND do e ngại trong mối quan hệ hành chính với lãnh đạo UBND. Trong trường hợp khác, có những địa phương, Trưởng ban, Phó Trưởng ban HĐND là đại diện các tổ chức hội, đoàn thể, trường học,… thì lại chưa đáp ứng tốt yêu cầu về kiến thức, năng lực chuyên môn để thực hiện tốt chức năng giám sát. Do đó, việc lựa chọn được những người có đủ trình độ, năng lực và đảm bảo tính khách quan để nâng cao chất lượng hoạt động của các ban HĐND cấp xã là một vấn đề đang đặt ra hiện nay.

Trước những bất cập đang đặt ra ở trên, trong thời gian tới để hoạt động giám sát HĐND đi vào thực chất và hiệu quả cần xem xét thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, quy định thẩm quyền của HĐND tương xứng với chức năng, nhiệm vụ được giao, có quy định cụ thể về hậu quả pháp lý đối với những trường hợp TAND hoặc VKSND cùng cấp không thực hiện đúng các quy định pháp luật trong tổ chức và hoạt động mà thông qua hoạt động giám sát HĐND phát hiện được. Hoặc là giới hạn lại thẩm quyền và đối tượng giám sát của HĐND cấp tỉnh, huyện theo hướng HĐND chỉ tập trung giám sát vào đối tượng chủ yếu là cơ quan chấp hành - UBND cùng cấp.

Hai là, cơ cấu hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp theo hướng giảm số lượng đại biểu kiêm nhiệm và tăng số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách. Việc làm này vừa tạo điều kiện để đại biểu HĐND toàn tâm, toàn ý tập trung cho nhiệm vụ của người đại biểu, vừa là giải pháp để khắc phục có hiệu quả tình trạng e ngại, nể nang trong thực hiện chức năng giám sát, đặc biệt là giám sát tại kỳ họp thông qua việc chất vấn và xem xét việc trả lời chất vấn của lãnh đạo UBND và người đứng đầu các cơ quan chuyên môn của UBND các cấp.

Ba là, với số lượng đại biểu HĐND cấp xã từ 15 - 35 người lại phải đảm bảo đúng yêu cầu về cơ cấu các thành phần thì việc lựa chọn thành viên các ban HĐND vừa đảm bảo được năng lực chuyên môn, vừa đảm bảo tính độc lập tương đối và khách quan để thực hiện tốt chức năng thẩm định, giám sát các lĩnh vực chuyên môn được HĐND phân công là công việc không dễ dàng. Lựa chọn Trưởng ban là người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội, Phó Trưởng ban có thể là công chức, là giải pháp nên được xem xét. Để đảm bảo được các yêu cầu trên, cần phải tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, nhất là đội ngũ cán bộ cấp cơ sở.

Bốn là, cần quy định biện pháp chế tài cụ thể để đảm bảo các kiến nghị sau giám sát của các cơ quan chức năng của HĐND các cấp được các cơ quan hành chính Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp thu, chấn chỉnh một cách nhanh chóng, kịp thời, tránh tình trạng nhắc đi nhắc lại nhiều lần như hiện nay.

Năm là, ngoài việc được tập huấn chung vào đầu các nhiệm kỳ như hiện nay, thiết nghĩ rằng các cơ quan chức năng cần xây dựng và tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên sâu cần thiết theo từng lĩnh vực để đại biểu HĐND, nhất là các Ban của HĐND cấp xã thực hiện tốt hơn chức năng giám sát của mình.

Giám sát để theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động quản lý của các cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức của Nhà nước và tổ chức, cá nhân trong việc thực thi Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết của HĐND tại địa phương là hoạt động có ý nghĩa hết sức quan trọng của HĐND các cấp nhằm đảm bảo kỷ cương, kỷ luật, tính pháp quyền và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Do đó, trong thời gian tới cần có lộ trình thực hiện từng bước và đồng bộ các giải pháp nêu trên để hoạt động giám sát đi vào thực chất và đạt hiệu quả cao hơn để HĐND thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân ở địa phương./.

Ban biên tập

 


Số lượt người xem: 346 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày