SỐ LƯỢT TRUY CẬP

2
3
0
4
3
2
8
Nghiên Cứu Thứ Tư, 04/01/2017, 13:40

Tăng cường mối quan hệ giữa cấp ủy đảng với người đứng đầu chính quyền địa phương trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 ra đời với nhiều điểm mới so với Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003. Đây là một nền tảng cơ sở để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và vai trò quản lý của Nhà nước ở địa phương. Tuy nhiên, để đạt được điều này, việc nhìn nhận về mối quan hệ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền địa phương nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, bảo đảm nguyên tắc tổ chức hoạt động của cả hệ thống chính trị là cần thiết hơn bao giờ hết. 

Vị trí, vai trò của cấp ủy đảng trong hoạt động của chính quyền

Điều lệ Đảng quy định, cấp ủy đảng do Đại hội đại biểu hoặc Đại hội đảng viên bầu ra, là cơ quan lãnh đạo giữa hai kỳ Đại hội, triển khai thực hiện nghị quyết của Đảng. Trong quá trình chỉ đạo, cấp ủy đảng không thể trực tiếp xử lý mọi công việc hàng ngày mà phân công cho Ban Thường vụ và Bí thư cấp ủy là người đại diện, có trách nhiệm cao nhất. Trong phạm vi tổ chức đảng, Bí thư có thẩm quyền ban hành các quyết định giải quyết công việc hàng ngày, dự thảo nội dung các kỳ họp của Ban Thường vụ, chủ trì xây dựng kế hoạch, triển khai thực hiện nghị quyết của Đảng,… Trong hoạt động của chính quyền, Bí thư đại diện cho cấp ủy trong chỉ đạo các hoạt động của cơ quan, đơn vị. Hay nói cách khác, bản thân Bí thư cấp ủy và tập thể cấp ủy có trách nhiệm định hướng, chỉ đạo cho hoạt động của chính quyền và là đầu mối tổ chức triển khai mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị theo tinh thần nghị quyết của cấp ủy. Đồng thời, cấp ủy đảng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện, đào tạo bồi dưỡng và giới thiệu nhân tài vào làm việc trong bộ máy chính quyền, tức là tham gia vào công tác tổ chức cán bộ. Ngoài ra, cấp ủy thực hiện cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với hoạt động của chính quyền thông qua đội ngũ đảng viên nhằm kịp thời khắc phục những mặt hạn chế, yếu kém trong hoạt động của chính quyền. Khi có bất kỳ vấn đề tiêu cực nào xảy ra trong cơ quan, đơn vị thì cấp ủy đảng chính là tập thể chịu trách nhiệm, đặc biệt là Bí thư cấp ủy luôn là cá nhân phải chịu các hình thức kỷ luật khác nhau.

Vị trí, vai trò của người đứng đầu chính quyền địa phương trong hoạt động của cơ quan, đơn vị theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Người đứng đầu chính quyền địa phương được xác định bao gồm Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND các cấp. Điều 10 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đã có quy định chung về vị trí, vai trò của cán bộ, công chức là người đứng đầu cơ quan, đơn vị: “Chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị; kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức; tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị;…”. Để nhấn mạnh hơn về vị trí, vai trò của các cá nhân này, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 đã dành rất nhiều điều quy định cụ thể về quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu bộ máy chính quyền các cấp trong chính quyền địa phương ở nông thôn, chính quyền địa phương ở đô thị (Điều 19, Điều 22, Điều 26, Điều 29, Điều 33, Điều 36, Điều 40, Điều 43, Điều 47, Điều 50, …). Theo đó, trong mọi trường hợp, người đứng đầu chính quyền địa phương các cấp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước cấp ủy, cấp trên và cán bộ, công chức, nhân viên thuộc cơ quan mình quản lý. Bản thân họ phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, trực tiếp ban hành các quyết định để thực hiện các công việc và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về các quyết định đó. Ngoài ra, luôn phải nỗ lực trau dồi năng lực chuyên môn cũng như kỹ năng lãnh đạo, quản lý để trực tiếp đánh giá, phân tích mọi hiện tượng xảy ra trong cơ quan, đơn vị cũng như đánh giá đúng, đủ, toàn diện trong việc sử dụng cán bộ, công chức của đơn vị. Điều này yêu cầu người đứng đầu chính quyền phải luôn có khả năng quán xuyến, khả năng tổng hợp, có tầm nhìn và quyết đoán trong giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra. Khi cơ quan, đơn vị có những sai sót, yếu kém thì người đứng đầu chính quyền phải chịu trách nhiệm hoàn toàn, trước hết là chịu trách nhiệm trước Đảng, sau đó là chịu trách nhiệm trước chính quyền và Nhân dân.   

Mối quan hệ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền địa phương trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Về chủ thể của mối quan hệ: mối quan hệ giữa một bên chủ thể là cấp ủy đảng và một bên chủ thể là người đứng đầu chính quyền được thể hiện thông qua những quy chế làm việc cụ thể. Về phía cấp ủy đảng, Bí thư cấp ủy là người đại diện trực tiếp trong mọi trường hợp. Bí thư giữ trọng trách thay mặt chứ không phải lãnh đạo cấp ủy, mà phục tùng sự phân công của cấp ủy và là người trực tiếp chỉ đạo thực hiện các nghị quyết của cấp ủy. Về phía người đứng đầu chính quyền (Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND các cấp) cũng là người đóng vai trò đại diện cho từng cấp chính quyền nhất định, có trách nhiệm thực hiện nghị quyết của cấp ủy và vận hành bộ máy của cơ quan, tổ chức. Như vậy, suy cho cùng mối quan hệ giữa cấp ủy và người đứng đầu chính quyền có thể quy chiếu thành mối quan hệ trực tiếp giữa bí thư cấp ủy và người đứng đầu chính quyền.

Về cơ chế của mối quan hệ: theo nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, cấp ủy đảng đóng vai trò lãnh đạo xây dựng và thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị theo đường lối, chủ trương của Đảng đã đề ra. Cấp ủy tạo điều kiện cho người đứng đầu chính quyền thực hiện chức trách của mình, trong đó đề cao trách nhiệm của cá nhân. Cấp ủy đảng không có thẩm quyền ra các quyết định về mặt quản lý, chuyên môn, nhưng có trách nhiệm lãnh đạo cán bộ, đảng viên và toàn thể công chức thực hiện tốt công việc được phân công. Theo quy định của pháp luật, người đứng đầu chính quyền phải tôn trọng vai trò lãnh đạo của Đảng, thực hiện báo cáo tình hình các mặt công tác cũng như đề xuất những giải pháp với cấp ủy trong các buổi sinh hoạt định kỳ. Trước khi ban hành quyết định cũng như đề xuất lên cấp trên có thẩm quyền ban hành quyết định, người đứng đầu chính quyền có trách nhiệm báo cáo cấp ủy đảng để cùng thảo luận và thống nhất thông qua. Về phương diện trách nhiệm cá nhân, người đứng đầu cấp ủy (Bí thư) và người đứng đầu chính quyền phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cả về thành công cũng như hạn chế, thiếu sót (nếu có) xảy ra trong cơ quan, đơn vị.

Về biểu hiện của mối quan hệ: Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 đã xác định rất rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND. Theo đó, họ có nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo, điều hành hoạt động của cơ quan, đơn vị mình sao cho đạt kết quả tốt nhất. Tuy nhiên, xét về mặt bản chất của hệ thống chính trị nước ta, hoạt động của chính quyền đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. Chính vì vậy, luôn tồn tại một phương thức kết hợp chặt chẽ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền trong mọi cơ quan, đơn vị. Theo đó, cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền có cơ chế trao đổi thông tin, bàn bạc các giải pháp để triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị; phối hợp trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng, định hướng thông tin trong cán bộ, công chức, đảng viên thông qua các buổi sinh hoạt, họp giao ban, các kỳ sinh hoạt đảng, tạo sự đồng thuận và nâng cao nhận thức về tư tưởng chính trị, kiên định vững vàng trước những diễn biến phức tạp của tình hình trong nước và thế giới. Cấp ủy phối hợp cùng người đứng đầu chính quyền trong công tác tuyển dụng cán bộ quy hoạch cán bộ, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, điều động, bảo đảm công khai, dân chủ và đúng quy trình; phối hợp cùng thủ trưởng đơn vị ban hành các văn bản quy định về quy chế làm việc của cơ quan, đơn vị để bảo đảm tính kỷ cương, thống nhất, khách quan, khoa học trong tất cả các hoạt động. Cấp ủy thực hiện công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cá nhân người đứng đầu chính quyền nói riêng và toàn thể cán bộ, công chức trong cơ quan đơn vị nói chung để bảo đảm tính kỷ luật, thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình, góp phần nâng cao trách nhiệm trong thi hành công vụ, phát huy tinh thần dân chủ tập thể.

 Thực tế cho thấy, trong từng mô hình tổ chức nhân sự khác nhau thì mối quan hệ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền có những biểu hiện khác nhau. Đối với cơ quan, đơn vị có mô hình tổ chức nhân sự nhất thể hóa chức danh Bí thư cấp ủy là người đứng đầu chính quyền thì sẽ ra sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành, nâng cao vai trò lãnh đạo trực tiếp của tổ chức đảng; đồng thời sẽ nắm bắt được dư luận, tâm tư nguyện vọng của nhân dân. Mô hình này cũng đề cao trách nhiệm của người đứng đầu nên bản thân người đứng đầu cấp ủy và chính quyền phải chịu trách nhiệm về mọi thành công hay thất bại, phải tự ý thức và tích cực phấn đấu vươn lên, sắp xếp khoa học công việc của cấp ủy và chính quyền. Đây cũng là cơ sở tiền đề để nâng cao chất lượng hoạt động của cấp ủy và tạo sự gắn kết nhiều hơn giữa cấp ủy và người đứng đầu chính quyền. Đối với những cơ quan, tổ chức có mô hình nhân sự người đứng đầu cấp ủy không đồng thời là người đứng đầu chính quyền thì mối quan hệ mang tính biện chứng giữa Đảng lãnh đạo và Nhà nước quản lý. Tức là cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền cùng chung mục tiêu lý tưởng trên cơ sở phục tùng các nguyên tắc của Đảng, mỗi cá nhân nhận thức rõ về mối quan hệ giữa thẩm quyền và trách nhiệm trong cương vị, nhiệm vụ được giao phó, đồng thời gắn kết, phối hợp chặt chẽ trong việc lãnh đạo, chỉ đạo mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị.

Trong thực tiễn hiện nay, mối quan hệ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền còn rất nhiều hạn chế. Đối với mô hình người đứng đầu cấp ủy đồng thời là người đứng đầu chính quyền mặc dù không tồn tại tình trạng mất đoàn kết, nhưng lại tồn tại thực trạng lạm quyền, chuyên quyền, độc đoán, dẫn đến cơ chế Đảng “lấn sân” quá sâu vào công việc của chính quyền, Đảng làm thay, bao biện cho chính quyền. Còn ở mô hình người đứng đầu cấp ủy không đồng thời là người đứng đầu chính quyền thì tình trạng mất đoàn kết nội bộ có khả năng diễn ra, đó là chưa kể việc khó phân định trách nhiệm khi xảy ra những sai sót trong hoạt động của cơ quan đơn vị. Với những điểm mới của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, thiết nghĩ cần có những biện pháp phù hợp để nâng cao hơn nữa mối quan hệ phối hợp, gắn kết chặt chẽ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền, đảm bảo cho hoạt động của cơ quan, đơn vị luôn được khoa học, thống nhất và thông suốt.

Giải pháp tăng cường mối quan hệ  giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền trong hoạt động của cơ quan, đơn vị

Việc xác định rõ mối quan hệ giữa cấp ủy đảng và người đứng đầu chính quyền vốn không phải là một vấn đề mới hiện nay, nhưng lại là bài toán khó trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và hiệu quả hoạt động của Nhà nước. Hội nghị TW4 khóa XI, Đảng đã khẳng định: “Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị…”. Điều đó cho thấy vấn đề này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước ta hiện nay.

Một là, quy định rõ mối quan hệ giữa cấp ủy và người đứng đầu chính quyền trong các văn bản cụ thể, hoàn thiện các quy định liên quan đến nguyên tắc, cơ chế tổ chức và hoạt động bộ máy lãnh đạo của Đảng, bộ máy quản lý của chính quyền các cấp. Tức là cần phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn nào thuộc về cấp ủy; nhiệm vụ, quyền hạn nào thuộc về người đứng đầu chính quyền để tránh trường hợp chồng chéo, mâu thuẫn trong giải quyết công việc. Trên thực tế, do những cách hiểu khác nhau về nhiệm vụ, quyền hạn của cấp ủy nên vẫn còn tồn tại tình trạng nhiều bí thư cấp ủy can thiệp quá sâu vào công tác chuyên môn, làm cho người đứng đầu chính quyền trở nên thụ động, thiếu quyết đoán và dẫn đến mâu thuẫn. Như vậy, điều mấu chốt ở đây là cần phân công, xác định cụ thể, rõ ràng thẩm quyền đi đôi với trách nhiệm của cấp ủy cũng như cá nhân người đứng đầu chính quyền, quy trình hóa các hoạt động công tác, bảo đảm có sự thống nhất trên cơ sở phân định rõ ràng trách nhiệm trong từng công việc cụ thể.

Hai là, quy định rõ và mở rộng quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền. Lý thuyết tâm lý quản lý đã nhấn mạnh rằng: trao trách nhiệm phải gắn liền với trao quyền, chỉ khi có được quyền lực thực sự thì người lãnh đạo, quản lý mới có thể thực hiện tốt các công việc được phân công. Tức là trách nhiệm cần gắn với quyền hạn. Cơ chế làm việc của hệ thống chính trị nước ta là bảo đảm nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”, nhưng thực tế hiện nay, vấn đề “cá nhân phụ trách” chỉ xuất hiện khi có những thành tích và được khen thưởng, còn khi gặp những vấn đề rủi ro, hạn chế thì tất cả đều đổ lỗi do “tập thể lãnh đạo”. Tức là, nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” chưa được nhìn nhận đúng hoặc cố tình làm sai, người đứng đầu chính quyền tự quy trách nhiệm cho tập thể cấp ủy lãnh đạo. Thiết nghĩ, để giải quyết tốt vấn đề trách nhiệm này thì cần quy định rõ hơn về tập thể lãnh đạo như thế nào? Cá nhân phụ trách cái gì? Quyền hạn của cá nhân người đứng đầu chính quyền đến đâu?…và cần mạnh dạn trao quyền lực nhiều hơn cho người đứng đầu để tránh trường hợp “dựa vào tập thể” và phụ thuộc cấp ủy. Cấp ủy bao biện, làm thay thủ trưởng cơ quan, đơn vị.  

Ba là, nâng cao phẩm chất, năng lực của cấp ủy và người đứng đầu chính quyền. Việc nâng cao phẩm chất, năng lực của cấp ủy và người đứng đầu chính quyền sẽ tạo ra một đội ngũ cán bộ có lập trường chính trị vững vàng, có kỹ năng lãnh đạo quản lý, có chuyên môn sâu, hiểu biết rộng và đặc biệt là có tinh thần, trách nhiệm cao trong công tác, biết nhìn nhận đâu là quyền hạn, đâu là trách nhiệm của mình và cần có sự phối hợp với các cá nhân, đơn vị khác liên quan như thế nào?…Để thực hiện được giải pháp này, cần phải làm tốt hơn công tác cán bộ, đặc biệt là công tác đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá, bố trí cán bộ để bộ máy cấp ủy cũng như bộ máy chính quyền có những cán bộ thực sự có tài và có đức.

Tóm lại, từ phương diện lý luận và thực tiễn cho thấy, mối quan hệ giữa cấp ủy và người đứng đầu chính quyền có vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo đảm hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương các cấp. Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 được ban hành là một bước đổi mới trong phương thức lãnh đạo, quản lý ở địa phương, việc xác định rõ mối quan hệ này có ý nghĩa quan trọng, góp phần tạo ra sự gắn kết chặt chẽ trong mối quan hệ này./.

Ban biên tập

 


Số lượt người xem: 4069 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày