SỐ LƯỢT TRUY CẬP

2
9
7
9
4
2
7
Tin hoạt động Thứ Ba, 22/10/2019, 10:05

Tham luận của Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre tại hội nghị Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL lần 7, nhiệm kỳ 2016 - 2021

 

PHÁT BIỂU THAM LUẬN

Của Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre

Chủ đề: “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng

hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp”

                                                     

Kính thưa:

                                                            - Chủ tọa hội nghị;

                                                            - Quý vị đại biểu.

 

Chất vấn là quyền của đại biểu Hội đồng nhân dân, được quy định tại khoản 2, điều 115 của Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2013khoản 1, điều 84 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Khi thực hiện quyền chất vấn, đại biểu Hội đồng nhân dân không nhân danh cá nhân mà nhân danh quyền lực của Nhân dân, thay mặt Nhân dân yêu cầu người bị chất vấn phải trả lời về những vấn đề liên quan đến trách nhiệm quản lý Nhà nước đã được Nhân dân tin tưởng giao cho.

Qua thực tế tổ chức các kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh, nhiệm kỳ 2016 - 2021, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre nhận thấy, trong các phiên của kỳ họp thì phiên chất vấn được cử tri quan tâm nhiều nhất. Về nguyên nhân, theo chúng tôi đánh giá, bên cạnh việc được truyền hình trực tiếp theo quy định của luật và mang tính thời sự, phiên chất vấn còn là sự thể hiện cụ thể của mối quan hệ ba bên cử tri - đại biểu Hội đồng nhân dân - cơ quan quản lý Nhà nước. Do đó, việc cải tiến quy trình, thủ tục, phương thức chất vấn để nâng cao hiệu quả chất vấn luôn là vấn đề được Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre quan tâm thực hiện.

1. Thực trạng hoạt động chất vấn tại Bến Tre:

Để chuẩn bị cho phiên chất vấn, trước kỳ họp khoảng 30 ngày, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh gửi văn bản đến các đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh về việc tham gia đặt câu hỏi chất vấn về các vấn đề nổi cộm, bức xúc của địa phương mà đại biểu, cử tri quan tâm, thể hiện rõ yêu cầu“câu hỏi chất vấn cần ngắn gọn, rõ ràng, đi thẳng vào vấn đề, có thể kèm theo số liệu, hình ảnh minh họa”. Trên cơ sở các phiếu chất vấn, Thường trực quyết định nhóm vấn đề và bố trí thời gian hợp lý để việc chất vấn, trả lời chất vấn và truy vấn được liền mạch. Các phiên chất vấn đều được truyền hình trực tiếp với mục đích tạo điều kiện để cử tri, Nhân dân biết và giám sát các cam kết chính trị của người đứng đầu các cơ quan Nhà nước trên địa bàn tuyên truyền, vận động cử tri, Nhân dân thực hiện các quy định của pháp luật, chủ trương, chính sách lớn của tỉnh. Sau hầu hết các phiên chất vấn, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành nghị quyết về chất vấn, tạo cơ sở pháp lý cho đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh và cử tri giám sát việc thực hiện các cam kết.

Tại kỳ họp lệ kỳ cuối năm 2018, hoạt động chất vấn tại kỳ họp của Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre có nét mới, trên cơ sở học tập phiên chất vấn của Quốc hội, đó là, bên cạnh việc gửi trước câu hỏi chất vấn với nội dung cụ thể đến người bị chất vấn để chuẩn bị trước, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định cho phép đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh không gửi trước câu hỏi, chỉ đăng ký người bị chất vấn và lĩnh vực chất vấn với Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, nội dung câu hỏi sẽ được đại biểu trình bày tại hội trường. Mục đích của việc không gửi trước câu hỏi nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, yêu cầu người đứng đầu phải nắm bắt toàn diện các vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý của mình để sẵn sàng trả lời mọi câu hỏi do đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh đặt ra; đồng thời, cách làm này cũng nhằm để nâng cao hiệu quả của hoạt động giám sát trực tiếp tại kỳ họp.

Nhìn chung, hoạt động chất vấn ở tỉnh Bến Tre thực hiện đúng quy định của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; thu hút sự quan tâm, ủng hộ của cử tri, nhưng vẫn còn một số hạn chế nhất định như sau:

Về phía đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh: Tâm lý nể nang, ngại va chạm là hạn chế chung dẫn đến việc nhiều đại biểu không thực hiện quyền chất vấn, ít tham gia truy vấn. Một số trường hợp, cách đại biểu lựa chọn và đặt câu hỏi chất vấn chưa sát, chưa phản ánh bản chất vấn đề hoặc chỉ dừng ở mức hỏi để làm rõ thông tin, chưa đặt vấn đề trách nhiệm của người bị chất vấn.

Về phía người trả lời chất vấn: Một số câu trả lời khá dài, chưa đi vào trọng tâm vấn đề cần giải quyết; chưa xác định trách nhiệm của cá nhân người đứng đầu; không giữ được bình tĩnh khi đại biểu truy vấn.

2. Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp:

Chất vấn là một hình thức giám sát trực tiếp của Hội đồng nhân dân, có liên quan đến trách nhiệm của ba bên: đại biểu Hội đồng nhân dân với vai trò người chất vấn; Chủ tịch Ủy ban nhân dân, thành viên Ủy ban nhân dân và một số thành phần khác theo quy định của luật với vai trò người trả lời; và chủ tọa kỳ họp với vai trò “trọng tài”.

Để phiên chất vấn thành công cần có sự nỗ lực và hợp tác của cả ba bên. Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre xin chia sẻ và đề xuất một số giải pháp như sau:

a) Đối với đại biểu Hội đồng nhân dân:

- Nâng cao bản lĩnh, trách nhiệm, tâm huyết đối với hoạt động chất vấn; sẵn sàng tái chất vấn, tranh luận với tinh thần theo đến cùng vấn đề. Khi thực hiện chất vấn, đại biểu luôn đặt mình vào vị trí là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của Nhân dân, đang cùng các cơ quan quản lý Nhà nước tìm ra giải pháp giải quyết vấn đề bức xúc, mang lại lợi ích cho Nhân dân và cho sự phát triển chung của địa phương.

- Không ngừng quan sát, tiếp thu, học hỏi để nâng cao kiến thức trên lĩnh vực chuyên môn và tất cả các lĩnh vực khác. Nắm rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền giải quyết của từng ngành, từng cấp để gửi câu hỏi đúng địa chỉ; đặt câu hỏi rõ ràng, cụ thể; câu hỏi phải yêu cầu người bị chất vấn trả lời 3 thông tin quan trọng mà đại biểu và cử tri quan tâm là: trách nhiệm thuộc về ai, giải pháp và thời gian khắc phục.

- Không ngừng tự bồi dưỡng, rèn luyện tư duy phản biện và các kỹ năng cần thiết cho hoạt động chất vấn như kỹ năng lựa chọn vấn đề chất vấn, kỹ năng thu thập, kiểm chứng thông tin, kỹ năng luận giải vấn đề,... Xây dựng văn hóa nghị trường với thái độ ôn hòa, chuẩn mực, ứng xử bình tĩnh, không đánh đố và biết dừng đúng lúc.

b) Đối với người trả lời chất vấn:

- Xác định rõ trách nhiệm cá nhân đối với vấn đề bị chất vấn trước đại biểu Hội đồng nhân dân, tập thể Hội đồng nhân dân và cử tri, cùng với đại biểu Hội đồng nhân dân phân tích cặn kẽ vấn đề và tìm giải pháp khắc phục các tồn tại, khó khăn để đạt được sự đồng thuận của đại biểu và cử tri trong thực hiện nhiệm vụ.

- Chủ động chuẩn bị, nắm vững kiến thức chuyên môn; trả lời ngắn gọn, đi vào trọng tâm vấn đề chất vấn, xác định rõ trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm tập thể; không tránh né, không trình bày thành tích.

- Không ngừng tự bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng, thái độ ứng xử phù hợp với văn hóa nghị trường; có tinh thần tiếp thu nghiêm túc, thái độ cầu thị, tôn trọng người chất vấn.

- Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong chỉ đạo triển khai thực hiện các cam kết sau chất vấn.

c) Đối với Thường trực Hội đồng nhân dân - chủ tọa điều hành phiên chất vấn:

- Nâng cao chất lượng nhóm vấn đề chất vấn: Để hoạt động chất vấn đi vào chiều sâu, ngoài việc để các đại biểu tự đăng ký, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh cần khuyến khích các Ban, các Tổ đại biểu thực hiện chất vấn chuyên đề dựa trên các báo cáo kết quả giám sát chuyên đề của các đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh, Thường trực, các Ban, các Tổ đại biểu. Việc kết hợp giữa hoạt động giám sát và hoạt động chất vấn vừa giúp đại biểu Hội đồng nhân dân có đầy đủ thông tin để chất vấn, vừa tránh lãng phí trí tuệ và tâm huyết của các thành viên đoàn giám sát, đồng thời, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát. Việc tập thể Ban hoặc Tổ đại biểu cùng chuẩn bị nội dung chất vấn sẽ phát huy sức mạnh, trí tuệ tập thể, giúp đại biểu tự tin hơn so với cá nhân đại biểu thực hiện quyền chất vấn đơn lẻ.

- Tiếp tục nâng cao chất lượng ban hành nghị quyết về chất vấn và giám sát việc thực hiện nghị quyết: Việc ban hành nghị quyết về chất vấn sẽ tạo ra cơ sở pháp lý buộc người trả lời chất vấn phải thực hiện nghiêm túc các cam kết của mình dưới sự giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân và cử tri. Việc này đòi hỏi kiến thức và bản lĩnh của chủ tọa trong đưa ra các kết luận sau mỗi lượt chất vấn, quyết định các nội dung được đưa vào nghị quyết về chất vấn theo quy định, gồm: đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của người bị chất vấn, những hạn chế, bất cập và nguyên nhân liên quan đến vấn đề chất vấn; thời hạn khắc phục hạn chế, bất cập; trách nhiệm thi hành của cơ quan, cá nhân; và trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện nghị quyết về chất vấn.

Sau khi được ban hành, nghị quyết về chất vấn cần được sự quan tâm, đôn đốc thực hiện và giám sát đặc biệt từ Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban, các Tổ đại biểu và đại biểu Hội đồng nhân dân. Báo cáo kết quả thực hiện nghị quyết về chất vấn trình tại kỳ họp cần phải được các Ban của Hội đồng nhân dân tỉnh thẩm tra và được Hội đồng nhân dân tỉnh tiếp tục thảo luận, xem xét tại kỳ họp.

- Sử dụng kịp thời, hiệu quả sức mạnh của báo chí, truyền thông và tạo điều kiện để cử tri, nhân dân cùng tham gia giám sát hoạt động chất vấn: Bên cạnh việc truyền hình trực tiếp phiên chất vấn theo quy định của pháp luật, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh cần đặt hàng báo, đài địa phương xây dựng các phóng sự, phỏng vấn các cá nhân liên quan về các nội dung được chất vấn, cần thiết sẽ mở rộng truyền hình trực tiếp các phản hồi, đánh giá, nhận xét của cử tri và Nhân dân về phiên chất vấn. Việc công khai thông tin thông qua các kênh truyền thông chính thống và dư luận này sẽ tạo áp lực thúc đẩy người bị chất vấn thực hiện các cam kết trước đại biểu và cử tri. Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn (nếu có) phải được đăng tải công khai trên Trang thông tin điện tử của Hội đồng nhân dân các phương tiện thông tin đại chúng của địa phương để cử tri, Nhân dân và báo đài được biết và giám sát.

3. Kiến nghị:

Qua thực tế hoạt động chất vấn, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội hai vấn đề như sau:

Thứ nhất, theo quy định tại điểm a, khoản 1, điều 5 của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, đối tượng giám sát của Hội đồng nhân dân“việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp...”. Thực tế, có một số cơ quan ngành dọc đóng trên địa bàn có thực hiện chính sách, pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhân dân địa phương (ví dụ vấn đề thực hiện chế độ chính sách về bảo hiểm y tế của Bảo hiểm xã hội tỉnh), tuy nhiên, theo quy định tại điểm đ, khoản 1, điều 5 của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, người đứng đầu các cơ quan này không thuộc đối tượng chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh. Do đó, kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, đề xuất Quốc hội bổ sung đối tượng Hội đồng nhân dân được chất vấn bao gồm thủ trưởng các cơ quan trực thuộc ngành dọc đóng trên địa bàn, có thực hiện quy định của Hiến pháp, pháp luật ở địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhân dân địa phương, để đảm bảo quyền giám sát toàn diện của Hội đồng nhân dân tại địa phương.

Thứ hai, điểm b, khoản 3, điều 60 của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân quy định: “Người bị chất vấn phải trả lời trực tiếp, đầy đủ vào vấn đề mà đại biểu Hội đồng nhân dân đã chất vấn, không được ủy quyền cho người khác trả lời thay”. Quy định này nhằm xác định trách nhiệm người đứng đầu, nhưng thực tế có trường hợp bất khả kháng như người bị chất vấn bị bệnh nằm viện hoặc đi công tác tại thời điểm diễn ra kỳ họp, nếu không được ủy quyền cho cấp phó sẽ gặp khó khăn trong thực hiện nghĩa vụ trả lời chất vấn. Vì vậy, kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội có hướng dẫn vừa đảm bảo nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, vừa đảm bảo tính khả thi trong hoạt động chất vấn.

Để hoạt động chất vấn có chiều sâu, giải quyết thiết thực những vấn đề bức xúc của xã hội đòi hỏi sự nỗ lực, cộng đồng trách nhiệm của nhiều chủ thể, nhưng quan trọng nhất phải từ các đại biểu Hội đồng nhân dân. Là đại biểu Hội đồng nhân dân, chúng ta cần tiếp tục nâng cao năng lực và tinh thần trách nhiệm của mình, khẳng định bản lĩnh, vị trí của mình trên diễn đàn chất vấn. Việc chất vấn không nhằm để tăng uy tín của Hội đồng nhân dân, giảm uy tín của các cơ quan chấp hành, mà kết quả cao nhất cần hướng đến là sự đồng thuận, đoàn kết của hai bên, để vừa đáp ứng được mong mỏi của cử tri, vừa góp phần xây dựng địa phương, đất nước./.


Số lượt người xem: 1095 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày