SỐ LƯỢT TRUY CẬP

3
2
2
1
7
4
2
ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU Thứ Hai, 05/03/2018, 10:45

Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh

Là người sáng lập, rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam và hơn 24 năm giữ chức vụ Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh là một nhà hoạt động chính trị đại tài, mực thước và cao quý, thể hiện trong tư tưởng, tư duy và hành động. Trong đó, phong cách diễn đạt của Người là một trong những yếu tố góp phần biểu đạt thành công những điều đó. Chỉ thị 05/ CT-TƯ của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (15/5/2016) nêu rõ, phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh gồm: “Phong cách nói đi đôi với làm, đi vào lòng người; nói và viết ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm”.

Trong cách nói và viết của Hồ Chí Minh đều thể hiện tổng thể hài hòa, kết hợp giữa uyên bác với dân dã; hiện đại với cổ điển; văn hóa phương Đông với phương Tây; truyền thống dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại. Với mỗi thể loại văn phong và mục đích diễn đạt, Người đều có những cách thức sử dụng ngôn ngữ phù hợp, sắc bén. Khi viết những bài báo tố cáo chủ nghĩa thực dân tàn ác, bóc lột đến tận xương tủy nhân dân lao động, Hồ Chí Minh sử dụng ngôn ngữ đanh thép, luận cứ vững chắc. Khi viết Đường Kách mệnh, để cuốn “cẩm nang” dễ nhớ, dễ thuộc cho những người cán bộ đầu tiên của cách mạng Việt Nam, Người dùng lối văn “giản tiện, mau mắn, chắc chắn như 2 lần 2 là 4, không tô vẽ trang hoàng”. Với văn phong hùng hồn, truyền cảm hứng cho quần chúng, Hồ Chí Minh viết Tuyên ngôn độc lập (1945), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước (1966) đã thôi thúc quần chúng nhân dân đoàn kết bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc,…

Sự đa dạng, hài hòa trong phong cách viết của Hồ Chí Minh thể hiện ở những đặc trưng sau:

Thứ nhất, nói, viết đúng đối tượng, hoàn cảnh, mục đích và phương pháp.

Trong hoạt động chính trị, để diễn đạt tư tưởng qua nói và viết, Hồ Chí Minh sử dụng rất nhiều hình thức như: Văn chính luận, thư, lời kêu gọi, thơ, truyện, bài báo... Với mỗi cương vị, mục đích và với đối tượng cần truyền đạt, từ công nhân, nông dân, quần chúng lao động cho đến các trí thức, bạn bè quốc tế, các chính trị gia, người đứng đầu nhà nước,... Người đều có cách nói, viết phù hợp với từng hoàn cảnh, đối tượng.

Trong cách nói và viết, Người luôn dạy cán bộ ta phải nắm rõ các nguyên tắc: Nói, viết cái gì?; Nói, viết cho ai? ; Nói, viết để làm gì?; Nói, viết như thế nào? Người nhấn mạnh: Trước hết là cần phải tránh cái lối viết “rau muống” nghĩa là lằng nhằng “trường giang đại hải”, làm cho người xem như là “chắt chắt vào rừng xanh”. Khi nói chuyện với cán bộ tuyên giáo miền núi về tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Người căn dặn: “Nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ, mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Nếu nói không đúng chỗ không phải là chủ nghĩa Mác - Lê-nin”. Như vậy, nguyên tắc nhất quán trong phong cách nói và viết của nhà chính trị Hồ Chí Minh là xác định rõ chủ đề, từ đó tìm ra cách nói, viết cho đúng, phù hợp với đối tượng nhằm đạt được mục đích đề ra.

Với đối tượng là quảng đại quần chúng, phương châm nói và viết của Hồ Chí Minh là: “Phải học cách nói, tiếng nói của quần chúng”, “Mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết phải tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ước ao của quần chúng”. Cách diễn đạt giản dị, mộc mạc, dễ nhớ, dễ hiểu với những câu từ đơn giản: “Dân là ông chủ nắm chính quyền”, “Dân là chủ thì Chính phủ phải là đày tớ”... đã tạo nên sự gần gũi, thân thiện và có sức truyền cảm sâu sắc trong lòng quần chúng nhân dân. Đây là nét đặc sắc trong phong cách diễn đạt của nhà chính trị Hồ Chí Minh.

Với đối tượng thực dân, đế quốc, Hồ Chí Minh sử dụng ngôn từ đanh thép, lập luận chắc chắn hoặc lối văn châm biếm sâu cay nhằm lên án tội ác, sự lừa bịp, mị dân của kẻ thù. Điều đó thể hiện rõ trong các tác phẩm: Bản án chế độ thực dân Pháp; Lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 17-7-1966,...

Thứ hai, nói và viết chân thực, không “ba hoa”.

Nói và viết chân thực là một trong những đặc trưng của phong cách nhà chính trị Hồ Chí Minh. Các bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh đều phản ánh rất chân thực các sự kiện mà Người nói đến. Từ những bài viết tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc đến những bài viết cổ động tinh thần chiến đấu, sản xuất, Người đều có tư liệu cụ thể, xác thực. Người luôn dạy, mỗi người cán bộ khi viết cần bảo đảm tính chân thực, biết cái gì thì viết cái đó “có đúng nói đúng, có sai nói sai”. Người phê bình những cán bộ “chỉ viết cái tốt mà giấu cái xấu”, không dám phê bình và tự phê bình, không dám nhìn vào sự thật,... Qua đó, Người phê phán thói “ba hoa”, “thường nói một chiều và đôi khi thổi phồng các thành tích, mà ít hoặc không nói đúng mức đến khó khăn và khuyết điểm của ta”. Người chỉ rõ, trong khi nói, viết: “Nêu cái hay, cái tốt, thì phải có chừng mực, chớ phóng đại. Có thế nào nói thế ấy”.

Theo Hồ Chí Minh, muốn có tài liệu cần thực hiện đúng quy trình: nghe, hỏi, thấy, xem, ghi. Người viết cần phải “chính”, nghĩa là “không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn”. Trong lời ăn, tiếng nói phải “chính”, phải theo lẽ phải, phải đúng sự thật. Người dạy: “Chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói, chớ viết”.

Lối diễn đạt chân thực giúp những bài nói, viết của Hồ Chí Minh có sức thuyết phục cao với người đọc, đi vào lòng quần chúng nhân dân và bạn bè tiến bộ trên khắp thế giới. Điều đó làm nên tư cách một lãnh tụ chính trị Hồ Chí Minh chính nghĩa, luôn đứng về lẽ phải.

Thứ ba, nói và viết ngắn gọn, giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ.

Trong bài nói, viết của Hồ Chí Minh, ngôn từ thường được dùng cô đọng, hàm súc, không có chữ thừa. Điều này xuất phát từ mục đích của Người, sử dụng ngôn ngữ nói và viết nhằm “cách mệnh, cách mệnh, cách mệnh”, do đó, nói và viết phải làm sao để có thể tuyên truyền sâu và rộng đến quần chúng nhân dân. Muốn vậy, nói và viết phải ngắn gọn, dễ hiểu để phù hợp với trình độ của quần chúng. Bởi nếu quần chúng không hiểu được thì tuyên truyền không có ích gì. Nhưng nếu chỉ ngắn gọn, dễ hiểu thôi chưa đủ mà còn phải dễ nhớ, dễ thuộc. Có dễ nhớ mới dễ dàng truyền tai nhau để cùng nghe. Người chỉ rõ: “Mình viết ra cốt là để giáo dục, cổ động; nếu người xem mà không nhớ được, không hiểu được, là viết không đúng, nhằm không đúng mục đích. Mà muốn cho người xem hiểu được, nhớ được, làm được, thì phải viết cho đúng trình độ của người xem, viết rõ ràng, gọn gàng, chớ dùng chữ nhiều” . Khi nói chuyện với cán bộ tuyên giáo miền núi về tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Người căn dặn: “Nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ, mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Nếu nói không đúng chỗ không phải là chủ nghĩa Mác - Lê-nin”. Như vậy, nguyên tắc nhất quán trong phong cách nói và viết của Hồ Chí Minh là xác định rõ chủ đề, từ đó tìm ra cách nói, viết cho đúng, phù hợp với đối tượng nhằm đạt được mục đích đề ra.

Trong giai đoạn hiện nay, phong cách diễn đạt của lãnh tụ chính trị Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn. Phong cách diễn đạt của Người đã vượt qua giới hạn của sử dụng ngôn ngữ thông thường và trở thành nghệ thuật giàu khả năng chinh phục, thấm sâu vào tâm hồn mỗi người dân Việt Nam./.

Ban biên tập


Số lượt người xem: 545 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày